Ortodonti, dişlerin ve çenelerin konumundaki düzensizliklerin teşhis edilip düzeltilmesiyle ilgilenen diş hekimliği alanıdır. Tedaviler genellikle braketlerin diş yüzeylerine takılmasıyla ya da şeffaf plaklarla ilerler; her iki yöntemde de amaç dişlere kontrollü ve sürekli bir kuvvet uygulayarak onları planlanan konuma taşımaktır.
Ortodonti yalnızca görünümle ilgili bir tedavi değildir. Düzgün sıralanmış dişler daha kolay temizlenir; çapraşıklığın azalması diş çürüğü ve diş eti hastalığı riskini düşürür, çiğneme ve kapanış düzenini iyileştirir.
Hangi durumlarda ortodontik tedavi gerekir?
Çapraşık ve üst üste binmiş dişler, dişler arasındaki boşluklar, üst ve alt çenenin birbirine göre önde veya geride olması, kapanış bozuklukları (derin kapanış, açık kapanış, çapraz kapanış) ve erken diş kayıpları sonrası oluşan kaymalar ortodontik değerlendirme gerektiren başlıca durumlardır.
Tedavi ihtiyacına yalnızca muayene ile karar verilir. Ağız içi inceleme, gerekli görüldüğünde radyografiler ve ölçü alma işlemi sonrasında dişlerin ve çenenin durumu değerlendirilir; ardından kişiye özel bir tedavi planı hazırlanır.
Braket türleri
Metal braketler, seramik braketler, safir (ice) braketler, Invisalign, Damon (kapaklı) metal braket, Damon (kapaklı) şeffaf braket ve lingual braket gibi birçok türü bulunmaktadır.
Metal braketler en yaygın kullanılan türdür ve dayanıklıdır. Seramik ve safir braketler diş rengine yakın oldukları için daha az belirgindir. Lingual braketler dişlerin arka (dil tarafındaki) yüzeyine yerleştirilir, bu nedenle dışarıdan görünmez. Hangi braketin uygun olduğu, düzensizliğin türüne ve hastanın beklentisine göre birlikte kararlaştırılır.
Şeffaf plak (aligner) ile ortodonti
Şeffaf plaklar, ağız ölçüsüne göre üretilen ve belirli aralıklarla yenilenen şeffaf apareylerdir. Diş yüzeyine braket yapıştırılmadığı için dışarıdan fark edilmeleri güçtür; yeme, içme ve diş temizliği sırasında çıkarılabilirler.
Buna karşılık plakların günün büyük bölümünde ağızda kalması gerekir; bu nedenle tedavinin başarısı hastanın kullanım düzenine bağlıdır. Şeffaf plaklar her düzensizlik için uygun olmayabilir — ileri derecede çapraşıklık veya çene kaynaklı kapanış bozukluklarında braket tedavisi tercih edilebilir. Kliniğimizde her iki yöntem de değerlendirilir ve muayene sonucunda hangisinin uygun olduğu anlatılır.
Tedavi ne kadar sürer?
Ortodontik tedavi süresi düzensizliğin derecesine, hastanın yaşına ve tedaviye uyumuna göre değişir; birkaç aydan iki yılı aşan sürelere kadar uzayabilir. Süre boyunca genellikle 4–8 haftada bir kontrol randevusu gerekir. Kesin bir süre ancak muayene ve tedavi planı sonrasında söylenebilir.
Çocuklarda ve yetişkinlerde ortodonti
Çocuklarda ilk ortodontik değerlendirmenin, sürekli dişlerin sürmeye başladığı 7 yaş civarında yapılması genel bir yaklaşımdır. Bu yaşta çene gelişimi sürdüğü için bazı düzensizlikler daha basit apareylerle önlenebilir veya yönlendirilebilir.
Ortodonti çocukluk dönemine özgü bir tedavi değildir. Diş etleri ve çene kemiği sağlıklı olduğu sürece yetişkinlerde de uygulanabilir; yetişkinlerde tedavi süresi bir miktar uzayabilir. Amasya'daki kliniğimizde hem çocuk hem yetişkin hastalarımız için ortodontik değerlendirme yapılmaktadır.
Tedavi sırasında ağız bakımı
Braketler diş yüzeyinde plak birikimini kolaylaştırır; bu nedenle tedavi boyunca fırçalamanın düzenli ve dikkatli yapılması gerekir. Ara yüz fırçası ve diş ipi kullanımı, braket çevresinin temizlenmesinde yardımcı olur.
Sert ve yapışkan gıdalar braketlerin yerinden çıkmasına yol açabileceği için tedavi süresince önerilmez. Bir braket koptuğunda veya tel batmaya başladığında kontrol randevusunu beklemeden kliniğe haber vermek gerekir.
Pekiştirme (retansiyon) dönemi
Braketler veya plaklar çıkarıldıktan sonra dişler eski konumlarına dönme eğilimi gösterir. Bu nedenle tedavinin ardından pekiştirme dönemi başlar: hekimin uygun gördüğü şekilde sabit tel veya gece kullanılan hareketli plak ile elde edilen sonuç korunur. Pekiştirme aşamasının atlanması, tamamlanan tedavinin sonucunu kaybetmenin en sık nedenidir.